Serbski w mowie, lekcje konwersacji

To język, w którym rozmówców jest wszędzie pełno, a praktyki nigdzie, i zaskakuje to niemal każdego, kto się tu przeprowadza. Serbia jest pełna ludzi mówiących po serbsku, ale gdy tylko w zdaniu słychać akcent, rozmówca przechodzi na angielski. To nie jest nieuprzejmość, tylko odwrotnie: ludzie chcą ułatwić i są dumni z tego, że potrafią. Rodzina robi to samo. Partner, krewni i współpracownicy odpowiadają po angielsku, bo tak szybciej i bo widać, że rozmowa idzie z trudem, więc po dwóch latach w kraju zbiera się setki godzin słuchania i prawie ani jedna godzina mówienia. Dlatego nie rozwiązuje się to samo, wbrew oczekiwaniom. Liczba okazji rośnie, a liczba zdań faktycznie wypowiedzianych na głos zostaje ta sama. Ktoś, kto mieszka tu pięć lat, często rozumie wiadomości i połowę żartów przy stole, a wciąż nie umie umówić wizyty u lekarza bez wcześniejszego przećwiczenia, bo tego nigdy nie ćwiczono na głos. Płaci się tu nie za poprawki, lecz za coś prostszego: to jedyne pomieszczenie w kraju, w którym nikt nie przyjdzie na ratunek. Nauczyciel nie przejdzie na angielski, gdy przyjdzie zacięcie, nie dokończy zdania i nie udaje, że zrozumiał, kiedy nie zrozumiał. Poczeka. To piętnaście niewygodnych sekund, których żaden znajomy nigdy nie zostawi. Lekcja na miejscu ma tu jedną konkretną przewagę, niemającą nic wspólnego z techniką. Sytuacje, które budzą strach, są fizyczne: okienko w urzędzie, targ, poczekalnia, fachowiec stojący w mieszkaniu. Godzina przy stoliku w kawiarni już jest jedną z nich, bo przy tym stoliku jest kelner, który się odezwie, a nauczyciel jest po to, żeby zobaczyć, co z tego wyszło. Warto umówić co drugi termin gdzieś na zewnątrz. Wypada powiedzieć też, komu to niepotrzebne. Przy samym początku, gdy zdania wciąż składa się z kilku słów, godzina rozmowy jest za wczesna i za droga; najpierw potrzebny jest materiał. To jest dla tych, którzy rozumieją i milczą. Na bezpłatnej pierwszej lekcji warto od razu powiedzieć, że nie ma przechodzenia na angielski, nawet przy zacięciu. Jeśli nauczyciel i tak przejdzie po pięciu minutach, to jest odpowiedź.